Recommend Print

สวนโมกขพลาราม มรดกทางธรรมของท่านอาจารย์พุทธทาสเพื่อเป็นพลังแห่งความหลุดพ้น

สวนโมกขพลาราม

มรดกทางธรรมของท่านอาจารย์พุทธทาสเพื่อเป็นพลังแห่งความหลุดพ้น

อย่างน้อยตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๗๕ ที่ท่านอาจารย์พุทธทาสมองเห็นว่าโลกกำลังเข้าไปสู่วิกฤตการณ์ใหญ่เพราะลัทธิวัตถุนิยม สิ่งที่ท่านทำตลอดชีวิต คือ การปรุง “โลกุตรโอสถ” ให้เป็นยาสามัญประจำบ้าน เพื่อช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นจากการถูกครอบงำด้วยอำนาจของวัตถุนิยม มาถึงปัจจุบันยิ่งปรากฏชัดว่าโลกกำลังวิกฤตทุก ๆ ทางไป จนกระทั่งโลกทั้งใบร้อนขึ้น เพราะอำนาจของวัตถุนิยม

สวนโมกขพลารามหรือสวนที่เป็นพลังแห่งความหลุดพ้น (จากอำนาจของวัตถุนิยม) ที่ท่านอาจารย์พุทธทาสมอบไว้ให้เป็นมรดกทางธรรมจึงยิ่งทวีความสำคัญยิ่งขึ้นควรที่ชาวพุทธทั้งมวลจะร่วมกันรักษาไว้ให้เป็นเครื่องเตือนให้ระลึกถึงปณิธาน ๓ ข้อที่ท่านมอบไว้ให้ ในข้อ ๒ นั้น ขอให้มีความร่วมมือกันระหว่าศาสนา (เพื่อช่วยให้มนุษย์ถอนตัวจากวัตถุนิยม) แม้แต่ต่างศาสนาก็ควรร่วมมือกัน จะกล่าวไปใยถึงศาสนาเดียวกัน และในวัดเดียวกัน คือ สวนโมกขพลาราม

เมื่อครั้งพุทธกาล พระสงฆ์ที่กรุงโกสัมพีทะเลาะกันรุนแรงแบ่งเป็น ๒ ฝ่าย ขนาดพระพุทธองค์เสด็จไปห้ามยังไม่ฟัง ในที่สุดประชาชนเข้าไปจัดการทำให้พระสงฆ์หยุดทะเลาะกันได้ อุบาสกอุบาสิกาประชาชนที่มีความศรัทธาในปฏิปทาของท่านอาจารย์พุทธทาสและสวนโมกขพลารามจะเข้าไปจัดการยุติความขัดแย้งในวัดและยังให้เป็นไปตามปณิธานของท่านอาจารย์

ในครั้งพุทธกาล พระพุทธองค์และพระสงฆ์ไม่ได้บริหารวัด แต่บริหารธรรม พระเจ้าพิมพิศาลบริหารวัดเวฬุวัน อนาถบิณฑิกเศรษฐีบริหารวัดเชตวัน และนางวิสาขามหาอุบาสิกาบริหารวัดบุพพาราม เมื่อเจ้าชื่นสิโรรสอาราธนาท่านอาจารย์พุทธทาสไปครองวัดอุโมงค์เพื่อสอนชาวเชียงใหม่ และท่านอาจารย์พุทธทาสส่งท่านปัญญานันทะไปแทนนั้น เจ้าชื่นเป็นผู้บริหารวัด ท่านปัญญาบริหารธรรม

ทุกวันนี้วัดโดยทั่วไปมีวัตถุมากและเจ้าอาวาสต้องไปบริหารวัตถุเสียมากกว่าบริหารธรรม และโดยทั่วไปพระก็จัดการสู้ฆราวาสเก่ง ๆ ไม่ได้  ควรจะมีระบบที่คณะฆราวาสที่เก่ง ๆ เข้ามาช่วยบริหารวัด เพื่อแบ่งเบาภาระให้พระมีเวลาไปบริหารธรรมมากขึ้น วัดต้องเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนและชุมชนมีบทบาทเข้ามาดูแลวัดและพระ ชุมชนต้องกำกับไม่ให้พระออกนอกลู่นอกทางธรรมด้วย ถ้าวัดแยกตัวออกจากชุมชนจะเกิดความเสื่อม ดังในปัจจุบัน

ในกรณีของสวนโมกข์ เมื่อมีความขัดแย้งกันรุนแรง ชุมชนก็ควรช่วยกำกับดูแลให้เกิดความเรียบร้อย และเจริญในทางธรรมตามหลักการที่ท่านอาจารย์พุทธทาสได้ทำไว้ ค่าของสวนโมกข์อยู่ที่โลกุตรโอสถ

ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเวศ  วะสี
ประธานมูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ