Recommend Print

กว่าจะมาเป็นหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ

2018 07 02 200910

 

นพ. บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการผู้อยู่เบื้องหลังการสร้างหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ เล่าถึงความเป็นมาของการก่อตั้งและความตั้งใจที่จะ ‘สืบสานงานธรรม เพื่อศีลธรรม และความถูกต้อง’

“ในช่วงที่บวช ผมได้เข้าไปกุฏิท่านอาจารย์พุทธทาส เห็นแล้วอึ้งทึ่ง ท่านเป็นคนที่แม้จะทำงานมากแต่มีความเป็นระเบียบอย่างเหลือเชื่อ และสิ่งที่ท่านทำไว้สุดยอดจริง ๆ เรียกว่า ท่านรับใช้พุทธศาสนาอย่างข้าทาสและถวายตัวเป็นทาสของพระพุทธเจ้าอย่างแท้จริง

ผมเคยเสนอท่านให้ทำ ‘หอจดหมายเหตุ’ เพื่อสืบสานและ เผยแพร่สิ่งที่ท่านทำไว้ ท่านถามกลับว่า ‘ใครจะทำ’

ซึ่งขณะนั้นผมไม่มีคำตอบ จนกระทั่งท่านสิ้นปี 2536 อาจารย์โพธิ์ให้ทุกคนเก็บของท่านไว้ ส่วนผม ในช่วงเป็นหมอจรจัดได้เข้าไปช่วยงานสร้างเสริมสุขภาพ ภาคประชาชนในทุกพื้นที่ทั่วภาคใต้ ต่อมาเกิดสึนามิก็ไปช่วย บังเอิญเจอลูกปัดก็สนใจค้นคว้าเรื่องลูกปัดต่อเนื่อง หลังจากนั้น เกิดปัญหา 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ท่านนายกอานันท์ ให้ไปช่วยเป็นกรรมการสมานฉันท์ และยอมรับว่า ตอนนั้นไม่ได้นึกถึงเรื่องหอจดหมายเหตุเลย

IMG 8508

จนกระทั่ง ปี 2549 อาจารยโพธิมาชวนว่า ‘หมอทำอะไรมามากแล้วมาช่วยทำหอจดหมายเหตุท่านอาจารย์เถอะ’

อาจารย์หมอประเวศ วะสี ออกปากฝากไว้ว่า ‘ถ้าบัญชาทำเรื่องนี้ผมขอทำด้วย ทำให้คนในสังคมไทยได้เห็นสารพัดอย่างที่ท่านอาจารย์พุทธทาสทำ ให้รู้ว่าคนธรรมดาสามัญ การศึกษาไม่ได้สูง อยู่แต่ต่างจังหวัดก็ทำอะไรได้อย่างนี้ ทำให้คนไทยอีกหลาย ๆ คนลุกขึ้นมาทำอะไร จะได้มีพุทธทาสเกิดขึ้นหลาย ๆ คน’

ผมคิดว่างานของท่านอาจารย์พุทธทาสมีคุณค่ามาก และท่านมีบุญคุณช่วยชี้ทางให้ผมมีเครื่องมือจัดการความทุกข์ ที่สำคัญนี่เป็นธรรมะของพระพุทธเจ้าที่สุดยอด และผมอยากให้คนอื่นมีโอกาสได้เจอธรรมะอย่างที่ผมเจอ จึงอยากอุทิศตัวให้กับงานนี้ ตอนแรกก็คิดสั้น ๆ ว่า จะสร้างหอจดหมายเหตุไว้ในสวนโมกข์ ไชยา วันหนึ่งคุณบรรยง พงษ์พานิช (พี่ชาย) ข้องใจว่า ผมเป็นหมอแล้วมัวทำอะไรอยู่ที่สวนโมกข์ จึงตามมาดู พอได้เห็นสิ่งที่ท่านอาจารย์พุทธทาสทำไว้ แกก็พูดเสียงดังขึ้นมาตามสไตล์ว่า

‘นี่เป็น Wealth of the Nation ที่มีคุณค่าเกินกว่าจะทำแค่นี้ ของอย่างนี้ต้องทำที่กรุงเทพฯ คนจะได้เข้าถึงง่ายและขยายผลได้เยอะ”

2222

เหตุปัจจัยที่ผลักดันให้งานสำเร็จเกิดขึ้นพร้อมกัน

หลังจากคุณบรรยงจุดประกาย ประกอบกับมีผู้หลักผู้ใหญ่อาสามาเป็นกรรมการ เช่น ท่านอาจารย์ ดร.เสนาะ อูนากูล ท่านอาจารย์หมอประเวศ วะสี ท่านอาจารย์หมอเกษม วัฒนชัย อาจารย์วิจารณ์ พานิช คุณหญิงชฎา วัฒนศิริธรรม เป็นต้น ขณะเดียวกัน คุณอภิรักษ์ โกษะโยธิน ผู้ว่าฯ กทม. และคุณหญิงสุพัตรา มาศดิตถ์ ที่ปรึกษา กทม. ในขณะนั้นก็สนใจจึงได้ร่วมกันนำความกราบบังคมทูลขอพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ 9 สร้างหอจดหมายเหตุพุทธทาสขึ้นที่ ‘สวนวชิรเบญจทัศ’ และทรงมีพระบรมราชานุญาต นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้

เมื่อเหตุปัจจัยพร้อม ทุกคนจึงตั้งใจทำงานนี้เต็มที่ และไม่น่าเชื่อ แม้งบประมาณที่ต้องใช้ในโครงการมากถึง 200 ล้านบาท แต่ด้วย ‘บารมีธรรมของพระพุทธเจ้า และงานของท่านอาจารย์พุทธทาส

ในเวลาไม่นาน ทั้งนิติบุคคลและบุคคลธรรมดาทยอยบริจาคเงิน เข้ามาจนได้เงินตามเป้า นอกจากนี้ ยังทำให้ขบวนงานธรรมของสวนโมกข์กรุงเทพรวมทั้งผม ได้รับความร่วมมือกับอีกหลายขบวนอย่างเกินประมาณ ไม่ว่าจะเป็นครูบาอาจารย์สายพระอาจารย์มั่น พระอาจารย์ชา องค์ทะไลลามะ ท่านติชนัทฮัน อาจารย์โกเอ็นก้าทำให้ผมประจักษ์ถึงความยิ่งใหญ่ของพุทธานุภาพ ธรรมานุภาพและสังฆานุภาพ ที่เป็นเสาหลักค้ำยันพุทธศาสนาอย่างไม่รู้ว่าจะหาคำใดมาเปรียบ

IMG 8787asm

นี่ไม่ใช่แค่มรดกของคนสุราษฎร์ แต่เป็นมรดกของชาวพุทธ เป็นมรดกของโลก และที่ลืมไม่ได้คือความเสียสละของคนสุราษฎร์ ที่สุดท้ายมีฉันทานุมัติให้สร้างหอจดหมายเหตุฯ ที่กรุงเทพฯ ได้

สวนโมกข์ฯ วางวัตถุประสงค์ว่าจะ ‘สืบสานงานธรรม เพื่อศีลธรรม และความถูกต้อง’ และมียุทธศาสตร์ที่ค่อนข้างชัดว่า เราจะออกไปเชื่อมประสานกับองค์กรภาคีทางธรรม ซึ่งไม่ได้หมายถึงแค่วัด แต่หมายความรวมถึงหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน อาทิ แบงก์ชาติ ตลาดหลักทรัพย์ สภาธุรกิจ หอการค้า รัฐบาล เพื่อขับเคลื่อนนำศีลธรรมกลับมา เพราะคนจำนวนมากยังไม่เข้าใจในพุทธธรรม จนเป็นเหตุให้เกิดทุกข์และปัญหาในทุกระดับ ผมคิดว่าในวันนี้ การจะปลดล็อกความทุกข์และคลายปมปัญหาต่าง ๆ ในสังคม เราต้องกล้าพูด ‘ธรรมนิยม’ แบบพุทธ เหมือนในอดีต เราใช้ธรรมะในเรื่องต่าง ๆ อาทิ Justice เรายังใช้คำว่า ‘ยุติธรรม’ คือเอาธรรมะมาเป็นข้อยุติ หรือ Good Governance เราใช้คำว่า‘ธรรมาภิบาล’ คือใช้ธรรมะในการกำกับดูแล

ทั้งที่ จุดเริ่มต้นของเรื่องเหล่านี้มาจากต่างประเทศที่ไม่เกี่ยวกับธรรมะ แต่เราสามารถใช้ ‘ธรรม’ มาเป็นกรอบการปฏิบัติได้ ดังนั้น เมื่อเลือกใช้ธรรม แล้วก็ใช้ให้เต็มที่ แม้ไม่ง่ายแต่เราเห็นโอกาสในการ ขับเคลื่อนกระบวนธรรมครั้งใหญ่

ที่มา: BOT พระสยาม Magazine บทสัมภาษณ์ "หมอบัญชา พงษ์พานิช กับการนำธรรมะกลับสู่ใจคน"
อ่านทั้งหมดได้ที่ https://bit.ly/2tZjYzS