Recommend Print

พุทธทาสกับเซ็น - เหตุใดท่านพุทธทาสจึงมาสนใจเรื่องเซ็นหรือมหายาน

Epson 22062017150516 cr cr

ปณิธานข้อที่สาม คือ การทำความเข้าใจ ระหว่างศาสนา นี้เป็นสิ่งจำเป็น ต้องทำ เพราะโลกนี้ ต้องมีมากศาสนา เท่ากับ ชนิดของคนในโลก เพื่อจะอยู่ร่วมโลกกันได้ โดยสันติ และทุกศาสนา ล้วนแต่สอน ความไม่เห็นแก่ตัว จะต่างกันบ้าง ก็แต่วิธีการณ์ เท่านั้น - พุทธทาสภิกขุ

เหตุใดท่านพุทธทาสจึงมาสนใจเรื่องเซ็นหรือมหายาน

ท่านมองว่าปรัชญาขงจื้อเป็นชั้นโลกีย์ ขงจื้อเป็นโลกียปราชญ์ที่พระเจ้าแผ่นดินจีนทรงนับถือทุกยุคทุกสมัย ยังไม่มีนักปราชญ์คนใดในโลกนี้ ที่พระเจ้าแผ่นดินทุกราชวงศ์เอาหมด มองโกลเข้ามาก็เอา เราต้องยอมรับว่าท่านมีความเป็นอมตะ แสดงว่าขงจื้อต้องมีอะไรดี ในขั้นโลกีย์ ขงจื้อปูฐานไว้ให้จีนดีมาก ส่วนภาคโลกุตตระ เต๋าเยี่ยม กึ่ง ๆ โลกกุตตระ ดูถูกไม่ได้ ท่านบอกอย่าดูถูก ท่านอบรมพระธรรมทูตแต่ละรุ่นต้องเติมคำนี้ “ตัมภีร์เต๋าเขา อย่าไปดูถูกนะ” ส่วนเซนนั้นมาทีหลัง

ที่จริงเซ็นมาแล้วในสมัยราชวงศ์ฮั่น พระเจ้าฮั่นเม่งตี่ ต้นตระกูลสามก๊ก อัญเชิญพระไตรปิฎก แล้วสร้างวัดม้าขาวเมื่อสองพันปีเศษ เป็นประวัติศาสตร์ที่ยอมรับกัน อันนั้นก็มีเซ็นปรากฏอยู่แล้ว และพวกผมยังเชื่อว่าพุทธศาสนาเข้าสู่เมืองจีนตั้งแต่สมัยพระพุทธเจ้าแล้ว ไปแบบพระธุดงค์ไม่เป็นทางการ มีประวัติศาสตร์อ้างอิงอยู่  อย่างในประวัติศาสตร์จีนสมัยเลียดก๊ก “เศ็กเกียม่อนี้ฮุดโจ้ว” นี่คือศากยมุนี...

ถึงสมัยพระเจ้าฮั่นเม่งตี่อัญเชิญ (พระคัมภีร์) หินยานและมหายานมาแปลเป็นเรื่องทางการ จากฮั่นเม่งตี่ อีก ๕๐๐ – ๖๐๐ปี ถึงมีโพธิธรรม นำนิกายเซน เอาบาตร จีวรของพระพุทธเจ้า หนีสงครามใหญ่ที่เผาอินเดียทั้งหมด โดยอ้อมแหลมมลายูมาไว้เมืองจีน เพราะมองดูว่าอินเดียจะถูกภัยสงครามใหญ่แน่นอน

ท่านพุทธทาสท่านมองเห็นคุณค่าของมหายาน แต่หาคนถ่ายทอดเป็นภาษาไทยไม่ได้ ท่านว่าได้พยายามบอกให้คนจีนที่รู้ภาษาไทยช่วย เสร็จแล้วท่านไปเจอ สูตรของเว่ยหลาง พระยาลัดพลีชลประคัลภ์เอามาให้อ่าน (ฉบับภาษาอังกฤษ) อ่านดูก็ตกใจว่า “จีนมีของดี” แล้วมาเจอ คำสอนฮวงโป (ฉบับภาษาอังกฤษ) ยิ่งเชื่อมั่นใหญ่เลย ท่านบอกให้อาจารย์เสถียรบอกให้พวกผมพยายามแปลเป็นภาษาไทย

เมื่อก่อนหน้านี้คนไทยมักดูถูกพระจีนว่าเป็น “พระกงเต็ก” ทำพิธีกรรม เผากระดาษ งมงาย เสร็จแล้วพอ สูตรของเว่ยหลาง ออกไป ปัญญาชนไม่กล้าดูถูก ของดีจีนเขามี...

เซ็นนี่ท่านสนใจ เพราะเซ็นเข้ากับเถรวาทได้ โดยเฉพาะเรื่อง “สุญญตา” ของเรามีก็มีในหลักสูตรนักธรรมโท “วิโมกข์สาม” แต่ไม่มีอาจารย์สอนขยายความ ตอนที่คนโจมที่ท่านพุทธทาสว่า สุญญตาไม่มีในพระไตรปิฎก เจ้าคุณนรฯ(เจ้าคุณนรรัตน์) บอกเลยว่า “ผิด ท่านพุทธทาสถูก” คือ มีวิโมกข์สามอยู่ เพียงแต่ไม่มีคนอธิบายเอง...สุญญตาจึงขนาดตอน

เซ็นเป็นสายสุญญตา โดยเฉพาะ มหาสุญญตาสูตร นี้ ท่านพุทธทาสหลงเลย ผมเคยฟังสรุปย่อ ๆ มาตอนอายุ ๑๔ ครั้งหนึ่ง หลัง ๆ อายุเกือบสามสิบ เคยฟังพระจีนสวด ๒ – ๓ ครั้ง เป็นปัญญาวิมุตติล้วน ๆ แทบจะไม่มีเรื่องอภินิหาร เรื่องมงายแทบไม่มี สติปัฏฐานสี่ มรรคแปด โพธิปักขิยธรรม อยู่ในนั้นครบ

ธีรทาส (ธีระ วงศ์โพธิ์พระ)

หมายเหตุ ธีรทาส (ธีระ วงศ์โพธิ์พระ) เจ้าของผลงาน ศิษย์โง่ไปเรียนเซน เป็นผู้อยู่เบื้องหลังการจัดพิมพ์เผยแพร่ผลงานของปราชญ์มหายานท่านสำคัญๆ ของเมืองไทย และรู้จักมักคุ้นกับท่านพุทธทาสเป็นอย่างดีในแง่การศึกษาพุทธศาสนามหายาน

ที่มา : พุทธทาส ยังอยู่ไปไม่มีตาย