ฟ้าสางทางการไหว้พระสวดมนต์
ฟ้าสางทางการไหว้พระสวดมนต์
โดย เครือข่ายการเรียนรู้สู่ธรรมวาที
ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรม คลิ๊กที่นี่
ความเป็นมา
จากบทนำของคู่มืออุบาสก อุบาสิกา ทำวัตรเช้า-เย็น บทสวดมนต์พิเศษและศาสนพิธี แปลไทย ฉบับพุทธชยันตี ๒๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ โดยหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ ทำให้ตระหนักถึงความสำคัญของการสวดมนต์ไหว้พระ และจะมีประโยชน์อย่างยิ่งกับพุทธบริษัท
แต่ในสถานปฏิบัติธรรมหรือวัดบางแห่ง ละเลยการไหว้พระสวดมนต์ หรือบางแห่งสวดมนต์แต่ ไม่นำธรรมะที่สวดกันมาอธิบาย ให้ความแจ่มแจ้งชัดเจนในการปฏิบัติ หรืออธิบาย เป็นเพียงความคิดความเข้าใจส่วนบุคคลไม่อ้างอิงตำราทางศาสนาอันมีเหล่าครูบาอาจารย์ได้เรียบเรียงไว้ดีแล้ว กระทั่งสร้างความเข้าใจว่าการสวดมนต์เป็นเพียงพิธีกรรม สร้างความเข้าใจให้เป็นตำนานหรือหลักการทางปรัชญาห่างไกลตัวเกินไป
ดังที่กล่าวมาข้างต้น ส่งผลให้ผู้ไหว้พระสวดมนต์จำนวนมาก ไม่สามารถเข้าใจถึงคุณค่าทางธรรมของบทสวดต่างๆ หรือ อาจมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน หรือตั้งเจตนาที่ผิดในการสวดมนต์ การไหว้พระสวดมนต์จึงควรประกอบด้วยศรัทธาและปัญญาไปควบคู่กัน เพื่อดำรงไว้ซึ่งในพระสัทธรรม ทั้ง ๓ กล่าวคือ ปริยัติ ปฏิบัติ และปฏิเวธ อันจะทำให้คำสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดประโยชน์อย่างแท้จริงต่อตัวผู้สวด และเกิดประโยชน์ในการสืบทอดพระพุทธศาสนาให้เจริญยั่งยืนต่อไป
วัตถุประสงค์
๑. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการเกิดศรัทธาในการสวดมนต์ไหว้พระ มีจิตใจที่เข้าถึงพระพุทธเจ้า
๒. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการ ฝึกสมาธิจากการกำหนดจิตในเสียง พยัญชนะและสระในบทสวด
๓. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้ศึกษาธรรมะ โดยความหมายของธรรมะ จากภาษาบาลีและไทย หรือเรื่องราวจากพระสูตร อรรถกถา และเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
๔. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้ สอบสวนและตักเตือนตนเองโดยทางธรรม
๕. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการ ท่องจำรักษาซึ่งบทสวดมนต์และพระสูตร ทั้งภาษาบาลีและไทย
๖. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้ฝึกสติสัมปชัญญะ ค้นคว้า ทบทวนธรรมะรวมกันอย่างเป็นระบบ
กิจกรรมประกอบด้วย
การทำวัตรสวดมนต์ที่ประกอบด้วยธรรมอย่างสมบูรณ์พร้อม โดยการเจริญ ศีลสิกขา สมาธิสิกขา และปัญญาสิกขา :
- ด้วยการสวดมนต์ ออกเสียงถูกต้อง ดัง ชัดเจน จนจำได้
- ด้วยการอธิบายหลักการที่มาของบทสวด อธิบายบริบทในสมัยพุทธกาล เปรียบเทียบความหมายเชิงลึกจากคัมภีร์ทางหลักภาษาบาลี และอรรถกถา
- ด้วยการนั่งสมาธิเตรียมกายและใจให้พร้อม
- ด้วยการถาม-ตอบ สร้างการเรียนรู้ร่วมกันทั้งผู้สอนและผู้เรียน)
- ด้วยการทำซ้ำ ทบทวนบทสวดที่เคยได้เรียนแล้ว,ท่องจำมาจากบ้าน ตรวจสอบและแก้ไข ตามเป็นลำดับขั้นตอน จากความสามารถของผู้เข้าร่วมโครงการ
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความแจ่มแจ้งปรากฏอยู่ในจิตใจของตน เหมือนได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าทุกครั้งที่สวดมนต์ทำวัตร
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ร่วมกันทำสมาธิหมู่ ผ่าการกำหนดอารมณ์ เสียง เรื่อง และความหมาย ฯลฯ
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ร่วมกันศึกษาและคำนึงถึงความหมายของข้อธรรมะ ขณะสวดมนต์ตลอดเวลา
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้หลักปฏิบัติในการเตือนให้ตนเองอยู่ในทางธรรม ในทุกครั้งที่สวดมนต์ทำวัตร
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ได้ฝึกสติแห่งความจำ และท่องจำรักษาในสิ่งที่ควรท่องจำ
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ใช้สติสัมปชัญญะบริหารสุขภาพของสมองให้ดีที่สุดอยู่เสมอ
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรม สามารถออกเสียงบททำวัตร-สวดมนต์ได้อย่างถูกต้องตามอักขระและหลักภาษา
ตลอดจนมีความเข้าใจในความหมายของบทสวดต่างๆ อย่างถูกต้องตามธรรม อันจะเป็นการยังให้พุทธพจน์และพระธรรมคำสอนต่างๆ ได้สืบทอดต่อไปอย่างไม่ผิดเพี้ยน - ผู้เข้าร่วมกิจกรรม เกิดศรัทธาในการที่จะขวนขวายเรียนรู้ ศึกษาและปฏิบัติธรรมต่อไป
- ผู้เข้าร่วมกิจกรรม ได้พัฒนาปัญญาอันเกิดจากการฟังและพินิจพิจารณาหัวข้อธรรมต่างๆในบทสวด
และสามารถน้อมนำคำสอนเหล่านั้นไปฝึกฝน ปฏิบัติในชีวิตจริง จนเกิดปัญญาในธรรม คือสัมมาทิฏฐิ
วิทยากรและผู้ดำเนินกิจกรรม
พระภิกษุในเครือข่ายการเรียนรู้สู่ธรรมวาที
วันเวลาและสถานที่
กำหนดการ
๙.๐๐ – ๙.๓๐ น. ไหว้พระ สวดมนต์ทำวัตร-สาธยายพระสูตร (หรือทบทวนบทเก่า)
๙.๓๐ - ๑๐.๐๐ น. เรียนรู้บทสวด โดยการฟังอธิบาย และ/หรือร่วมเสวนา-อภิปราย-สาธิต
๑๐.๐๐ – ๑๐.๑๕ น. พัก / ทำสมาธิ
๑๐.๑๕ - ๑๑.๐๐ น. สวดมนต์ทำวัตร–สาธยายพระสูตร รอบทบทวน
๑๑.๐๐ - ๑๑.๓๐ น. ช่วงถาม-ตอบ และให้บทสวดที่ควรท่องจำ
๑๑.๓๐ น. จบการเรียนรู้
กิจกรรมรุ่นที่ผ่านไปแล้ว
แผนการสอนและการเรียนรู้ ครั้งที่ ๖ (Modules)
ครั้งที่ ๑ วันเสาร์ที่ ๓ กันยายน ๒๕๕๙
มงคลที่ ๑ - ๑๐ : มงคลแห่งชีวิต สำหรับวัยเรียน
ครั้งที่ ๒ วันเสาร์ที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๕๙
มงคลที่ ๑๑ - ๓๐ : มงคลแห่งชีวิต สำหรับวัยทำงาน
ครั้งที่ ๓ วันเสาร์ที่ ๑๗ กันยายน ๒๕๕๙
มงคลที่ ๓๑ - ๓๘ : มงคลแห่งชีวิต สำหรับวัยเกษียณ
แผนการสอนและการเรียนรู้ ครั้งที่ ๕ (Modules)
ครั้งที่ ๑ วันเสาร์ที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๕๙
ปฐมพุทธภาสิต และพุทธอุทาน : พระภาษิตของพุทธองค์ ในวันบรรลุธรรม
ครั้งที่ ๒ วันเสาร์ที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๕๙
อิทัปปัจจยตาปฏิจจสมุปบาท : ข้อธรรมอันพระพุทธองค์ทรงรู้แจ้ง
ครั้งที่ ๓ วันเสาร์ที่ ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๕๙
ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร : พระสูตรแรกแห่งการเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่สมบูรณ์
ครั้งที่ ๑ วันเสาร์ที่ ๗ พฤษภาคม ๒๕๕๙
เขมาเขมสรณทีปิกคาถา : พระคาถาแสดงที่พึ่งอันเกษมและไม่เกษม
ครั้งที่ ๒ วันเสาร์ที่ ๑๔ พฤษภาคม ๒๕๕๙
อริยธนคาถา : พระคาถาว่าด้วยทรัพย์อันประเสริฐ
ครั้งที่ ๓ วันเสาร์ที่ ๒๑ พฤษภาคม ๒๕๕๙
โอวาทปาฏิโมกขคาถา : พระคาถาว่าด้วยหลักการและข้อปฏิบัติในพุทธศาสนา
แผนการสอนและการเรียนรู้ ครั้งที่ ๒ (Modules)
ครั้งที่ ๑ วันเสาร์ที่ ๓ ตุลาคม ๒๕๕๘
วันพระพุทธเจ้า "วิสาขบูชา" : วันที่มีผู้ค้นพบและสอนธรรมะ บทอิทัปปัจจยตาปฏิจจสมุปปาทปาฐะ - ปฐมพุทธภาสิตคาถา
ครั้งที่ ๒ วันเสาร์ที่ ๑๐ ตุลาคม ๒๕๕๘
วันพระธรรม "อาสาฬหบูชา" : วันที่ผู้รู้บอกสิ่งที่ได้รู้ ให้คนอื่นรู้ บทธัมมจักกัปปวัตตนสูตร
ครั้งที่ ๓ วันเสาร์ที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๕๘
วันพระธรรม (ต่อ) "เข้าพรรษา" : วันที่มีพระอรหันต์เกิดขึ้นในโลก ๖ องค์บทอนัตตลักขณสูตร
ครั้งที่ ๔ วันเสาร์ที่ ๓๑ ตุลาคม ๒๕๕๘
วันพระสงฆ์ "มาฆบูชา" : วันแสดงจำนวนผู้ที่ได้รู้ได้รับประโยชน์ บทอาทิตตปริยายสูตร-โอวาทปาติโมกขคาถา
แผนการสอนและการเรียนรู้ ครั้งที่ ๑ (Modules)
ครั้งชิมลอง : วันเสาร์ที่ ๒๓ พฤษภาคม ๒๕๕๘
ครั้งที่ ๑ วันเสาร์ที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๕๘
ปฐมนิเทศ และอธิบายบทสวดพื้นฐาน ปุพพภาค (นะโม) , ไตรสรณคมณ์ (พุทธัง สรณัง คัจฉามิ ฯ)
ครั้งที่ ๒ วันเสาร์ที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๘
บทสวดระลึกถึงคุณแห่งพระรัตนตรัย “พระพุทธคุณ” เพื่อปฏิบัติพุทธานุสติ
ครั้งที่ ๓ วันเสาร์ที่ ๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๘
บทสวดระลึกถึงคุณแห่งพระรัตนตรัย “ พระธรรมคุณ” เพื่อปฏิบัติธัมมานุสติ
ครั้งที่ ๔ วันเสาร์ที่ ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๕๘
บทสวดระลึกถึงคุณแห่งพระรัตนตรัย “พระสังฆคุณ” เพื่อปฏิบัติสังฆานุสติ
ครั้งที่ ๕ วันเสาร์ที่ ๘ สิงหาคม ๒๕๕๘
บทสวดเพื่อแสดงถึงความสังเวช (สังเวคปริกิตตนปาฐะ) อาการ ๓๒ (ทวัตติงสาการปาฐะ)
และบทพิจารณาสังขาร เพื่อน้อมนำจิตใจของผู้เข้าร่วม ให้พิจารณาในหลักไตรลักษณ์
ครั้งที่ ๖ วันเสาร์ที่ ๒๒ สิงหาคม ๒๕๕๘
บทกรวดน้ำ (สัพพปัตติทานคาถา และ อุททิสสนาธิฏฐานคาถา) และบทเจริญเมตตา
อันเป็นเครื่องมือในการพิจารณาเพื่อลดละอัตตา-ตัวตน และนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติในสังคม
** อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติม ตามความสนใจของผู้เข้าร่วมโครงการ